VN
EN
JP
KR
Trong một thế giới ngày càng số hóa, ranh giới giữa thực tại và ảo ảnh đang dần bị xóa nhòa với AR và VR. Vậy công nghệ AR là gì? Bằng cách khéo léo lồng ghép các yếu tố kỹ thuật số vào môi trường vật lý, làm phong phú thêm trải nghiệm hàng ngày và cách chúng ta tương tác với thế giới xung quanh.
1. Công nghệ AR là gì?
Augmented Reality (AR), hay Thực tế Tăng cường, là công nghệ phủ đồ họa máy tính 3D lên một phần của thế giới thực hiển thị theo thời gian thực thông qua một màn hình, ví dụ như thiết bị cầm tay (điện thoại) hoặc màn hình gắn trên đầu (ví dụ kính AR).
Công nghệ AR là gì? Thực tế, công nghệ này cho phép các yếu tố của thế giới kỹ thuật số kết hợp với nhận thức của con người về thế giới thực, thông qua trải nghiệm thị giác sống động, được người dùng coi là thật trong môi trường của họ:
- Hệ thống Virtual Fixtures (Thiết bị Ảo): Đây là một trong những hệ thống AR đầu tiên được phát triển năm 1992 tại không quân Hoa Kỳ giúp tăng cường hiệu suất của người điều khiển bằng cách đưa các vật thể ảo vào môi trường thực tế.
- Ứng dụng trong y tế: AR cho phép các bác sĩ và phẫu thuật viên xem dữ liệu thông tin kỹ thuật số của bệnh nhân được tích hợp liền mạch khi nghiên cứu và trong môi trường phẫu thuật.
- Ứng dụng trong bán lẻ: Ví dụ, ứng dụng IKEA Place cho phép người dùng đặt các mô hình 3D và đúng tỷ lệ của đồ nội thất vào phòng của họ thông qua điện thoại, giúp họ hình dung sản phẩm sẽ trông như thế nào trước khi mua.
- Trò chơi di động (ví dụ: Pokémon Go): Trong trò chơi này, các nhân vật kỹ thuật số (Pokémon) được phủ lên môi trường thực tế mà người chơi đang ở, dựa trên dữ liệu định vị địa lý (GPS). Điều này tạo ra cảm giác rằng các nhân vật ảo đang thực sự tồn tại trong thế giới vật lý xung quanh người chơi.
- Phát sóng thể thao: AR được sử dụng để chồng các đồ họa kỹ thuật số, như vạch màu, tỷ lệ và số liệu của trận đấu lên hình ảnh trực tiếp của các sự kiện thể thao.
- Ứng dụng dẫn đường (ví dụ: Google Maps AR): Tính năng dẫn đường chồng các mũi tên chỉ đường và thông tin về địa điểm lên chế độ xem trực tiếp của con đường trước mặt người dùng.
- Ứng dụng dịch thuật (ví dụ: Word Lens): Các ứng dụng này có thể nhận diện và dịch văn bản tiếng nước ngoài trên các biển báo hoặc thực đơn.
2. So sánh công nghệ AR và VR, MR
2.1 AR (Thực tế tăng cường)
- Augmented Reality kết hợp thế giới thực và thông tin ảo.
- Người dùng vẫn duy trì sự hiện diện trong môi trường thực và tương tác với nó, trong khi công nghệ AR thêm các đối tượng ảo vào môi trường đó.
- Tăng cường hoặc bổ sung thông tin cho thực tế hiện có, không thay thế hoàn toàn.
2.2 VR (Thực tế ảo)
- Công nghệ VR (Virtual Reality) tạo ra một môi trường hoàn toàn nhân tạo, mô phỏng.
- Nhằm thay thế hoàn toàn môi trường thực của người dùng bằng một môi trường mô phỏng. Người dùng thường được ngắt kết nối khỏi thế giới thực thông qua tai nghe VR chuyên dụng che kín tầm nhìn và âm thanh.
- Tạo ra một thế giới hoàn toàn mới, nơi người dùng hoàn toàn đắm chìm.
- Ví dụ như mô phỏng một cuộc đi bộ ảo bên trong một tòa nhà mới chưa được xây dựng, hoặc một trò chơi hoàn toàn trong thế giới ảo.
>>>Chi tiết xem tại: Công nghệ VR là gì? Tìm hiểu lợi ích, ứng dụng của công nghệ thực tế ảo VR
2.3 MR (Mixed Reality – Thực tế hỗn hợp)
MR là công nghệ tiên tiến hơn AR, tích hợp liền mạch thế giới vật lý và ảo, cho phép người dùng không chỉ xem nội dung số mà còn tương tác với chúng như thể chúng là một phần hữu hình của thế giới vật lý.
Ví dụ: Các thiết bị như Meta Quest 3S và Apple Vision Pro được coi là thiết bị MR, sử dụng nhiều camera và cảm biến để cho phép tương tác thời gian thực giữa các yếu tố ảo và vật lý. MR có thể bao gồm cả phản hồi xúc giác (visuo-haptic mixed reality).
3. Công nghệ AR hoạt động như thế nào?
3.1 Thành phần kỹ thuật của công nghệ AR là gì?
- Phần cứng:
- Thiết bị hiển thị: Công nghệ AR thường bao gồm Smartphone, tablet, hoặc kính AR (như HoloLens) tích hợp camera, cảm biến (gia tốc kế, GPS, la bàn), và bộ xử lý.
- Thiết bị công nghệ theo dõi 3D:
- Dựa trên điểm đánh dấu: Camera nhận diện hình ảnh hoặc mã đặc biệt (fiducial markers).
- Không dựa trên điểm đánh dấu: Tự động phát hiện vật thể, tường, hoặc điểm giao nhau trong môi trường thực qua cảm biến.
- Thiết bị đầu vào: Nhận diện cử chỉ, chuyển động qua camera hoặc phụ kiện (găng tay, bút stylus) để điều khiển (như khi đang lái xe,…)
- Thiết bị xử lý: Máy tính xử lý dữ liệu cảm biến, định vị và hiển thị đối tượng ảo chính xác trong không gian thực.
- Phần mềm:
- ARML (Augmented Reality Markup Language): Tiêu chuẩn dữ liệu cho AR.
- Bộ công cụ phần mềm SDK (Software Development Kit): ARKit (Apple), ARCore (Google) hỗ trợ phát triển ứng dụng AR nhanh chóng.
3.2 Công nghệ hiển thị AR
- Thiết bị cầm tay: Smartphone, tablet hiển thị AR qua màn hình và camera, phổ biến nhất.
- Kính AR: Kính mắt chiếu hình ảnh công nghệ AR lên bề mặt kính.
- Head-up Display (HUD): Chiếu hình ảnh lên tầm nhìn, dùng trong ô tô, hàng không.
- Head-mounted Display (HMD): Thiết bị đeo đầu (như HoloLens, Magic Leap) hiển thị hình ảnh ảo.
- Kính áp tròng: Đang phát triển, tích hợp mạch điện và LED để hiển thị AR trực tiếp lên mắt.
- Projection Mapping: Chiếu hình ảnh lên vật thể thực, không cần màn hình, phù hợp cho nhiều người dùng.
- CAVE: Phòng chiếu bao quanh bởi màn hình 3D và âm thanh vòm, mô phỏng môi trường thực.
4. Ứng dụng của công nghệ AR là gì?
Giáo dục
- Công nghệ AR giúp phủ văn bản, đồ họa, video và âm thanh vào môi trường học tập theo thời gian thực của học sinh. Mô phỏng các sự kiện lịch sử như trận chiến để tăng cường trải nghiệm học tập.
- Đặc biệt hiệu quả trong y học, giúp sinh viên khoa học sức khỏe và y tế học giải phẫu và sinh lý học với các mô hình 3D.
- Phát triển ứng dụng đào tạo an toàn cho các loại thảm họa (động đất, cháy nhà) và các nhiệm vụ sức khỏe, an toàn.
- Có tiềm năng lớn trong việc thu thập và chia sẻ kiến thức chuyên môn.
Giải trí và trò chơi điện tử
- Ngành công nghiệp game đã nhanh chóng ứng dụng AR.
- Cho phép người chơi trải nghiệm trò chơi kỹ thuật số trong môi trường thế giới thực. Nổi bật là PokemonGO, các trò chơi khác bao gồm Mario Kart Live: Home Circuit và WallaMe.
- Các ứng dụng chụp ảnh trên Instagram và Facebook mang đến trải nghiệm tích cực cho người dùng mạng xã hội.
Kinh doanh, thương mại
- Công nghệ AR được sử dụng để tích hợp tiếp thị in ấn và video.
- Cải thiện hiệu quả kinh doanh và dùng thử bằng việc xem trước sản phẩm, ví dụ như cho phép khách hàng xem bên trong bao bì sản phẩm mà không cần mở, trải nghiệm các tiện ích và dịch vụ sản phẩm trước.
- Giúp khách hàng lựa chọn sản phẩm từ catalogue hoặc qua ki-ốt.
Sản xuất công nghiệp
- Thay thế hướng dẫn giấy bằng hướng dẫn kỹ thuật số được phủ trực tiếp lên tầm nhìn của người vận hành, giảm công sức và thời gian.
- Làm cho việc bảo trì máy móc hiệu quả hơn bằng cách cung cấp quyền truy cập trực tiếp vào lịch sử bảo trì.
- Tăng cường an toàn cho người vận hành bằng cách hiển thị thông tin trực tiếp trên khu vực làm việc.
Nghệ thuật
- Công nghệ AR cho phép các vật thể hoặc địa điểm kích hoạt trải nghiệm nghệ thuật đa chiều và diễn giải thực tế.
- Các bảo tàng sử dụng AR để khách tham quan có thể xem tác phẩm nghệ thuật một cách đa chiều thông qua màn hình điện thoại, ví dụ như ứng dụng MoMAR Gallery của Museum of Modern Art.
- Hỗ trợ nghệ sĩ tạo ra tác phẩm từ chuyển động mắt của người khuyết tật.
5. Các công ty lớn đang phát triển công nghệ AR
1. Apple
- ARKit nền tảng phát triển AR cho iOS đã giúp các nhà phát triển tạo ra hàng loạt ứng dụng AR trên App Store, từ trò chơi đến công cụ thiết kế.
- Sản phẩm như Apple Vision Pro (một thiết bị thực tế hỗn hợp – mixed reality) kết hợp công nghệ AR và VR, được ra mắt để mang lại trải nghiệm AR cao cấp trong giáo dục, giải trí, và thương mại.
- Apple cũng tích hợp AR vào các ứng dụng như xem trước sản phẩm (ví dụ: đặt nội thất ảo trong không gian thực).
- Các mẫu iPhone hiện nay đều là những sản phẩm có nền tảng phần cứng tốt nhất cho công nghệ này.
2. Goolge
Google đã tiên phong với các sản phẩm như Google Glass (ra mắt năm 2014) và tiếp tục phát triển AR thông qua ARCore, nền tảng tương tự ARKit cho Android. Google tích hợp AR vào các ứng dụng như Google Maps (hiển thị chỉ đường AR), Google Lens, và Google Search.
3. Microsoft
Microsoft nổi tiếng với HoloLens, một thiết bị AR tiên tiến được sử dụng trong các lĩnh vực như y tế, giáo dục, và công nghiệp. HoloLens cho phép hiển thị hình ảnh ba chiều trong không gian thực, hỗ trợ đào tạo và mô phỏng.
4. Meta
Meta (trước đây là Facebook) đang tập trung vào AR thông qua các sản phẩm như kính thông minh Ray-Ban Stories và các dự án nghiên cứu về Metaverse. Meta phát triển Spark AR, một nền tảng cho phép tạo hàng triệu hiệu ứng AR trên Instagram và Facebook.
5. Snap Inc
Snap Inc là công ty dẫn đầu về công nghệ AR trên nền tảng mạng xã hội với Snap AR Lens. Ngoài tạo bộ lọc tương tác, Snapchat đã biến AR thành công cụ quảng cáo sáng tạo, ví dụ như thử trang phục hoặc trang điểm ảo.
6. Alibaba
Alibaba tích hợp AR vào thương mại điện tử, cho phép khách hàng thử sản phẩm ảo (như quần áo, nội thất) trước khi mua. Họ sử dụng AR để nâng cao trải nghiệm mua sắm trực tuyến trên các nền tảng như Tmall.
6. Tương lai của công nghệ AR
Các công ty lớn như Apple, Google, Microsoft, và Meta đang dẫn đầu trong việc tích hợp AR vào các thiết bị di động, kính thông minh, và nền tảng thương mại điện tử, ứng dụng trong nhiều lĩnh vực,…
Tại Việt Nam, AR đang phát triển mạnh mẽ, đặc biệt trong bất động sản, du lịch, và bán lẻ. Các công ty đang tận dụng AR để tạo ra các giải pháp sáng tạo, phù hợp với xu hướng “Du lịch 4.0” và chuyển đổi số.
Xu hướng tương lai của công nghệ AR:
- Thị trường AR toàn cầu được dự báo tiếp tục tăng trưởng nhờ sự phổ biến của smartphone và các thiết bị đeo thông minh.
- AR và VR được dự đoán sẽ trở thành phương pháp tương tác chính với máy tính trong khoảng 15 đến 20 năm tới.
- Tích hợp Trí tuệ nhân tạo (AI): AI sẽ đóng vai trò ngày càng quan trọng trong việc quét khuôn mặt và không gian, phát hiện và dán nhãn đối tượng, cũng như nhận dạng văn bản trong các ứng dụng AR.
- Mạng 5G và điện toán đám mây: Sự mở rộng của mạng 5G với tốc độ dữ liệu cao hơn và độ trễ thấp hơn sẽ tạo điều kiện thuận lợi cho các trải nghiệm AR dựa trên đám mây.
- Mặc dù vậy, các vấn đề cần quan tâm đó là lo ngại về quyền riêng tư, khả năng truy cập thông tin cá nhân, ranh giới giữa thực tế và nhận thức khi nhiều người mong muốn thay đổi môi trường nhìn thậm chí thay đổi cách mọi người xuất hiện đối với họ thông qua kính AR.
Công nghệ AR có thể mang lại cuộc sống hiện đại và tiện nghi vượt bậc cho con người. AR, dù đầy tiềm năng, nhưng vẫn đang tìm kiếm ứng dụng đột phá để định nghĩa vai trò của mình, bên cạnh những rào cản về chi phí và công nghệ.
Tại Việt Nam, DACO – với chuyên môn trong việc cung cấp các giải pháp quản lý sản xuất, tự động hóa và phân phối thiết bị công nghiệp từ các thương hiệu hàng đầu thế giới, sẵn sàng hỗ trợ khách hàng khám phá tiềm năng của AR trong các ứng dụng công nghiệp hiện đại.
